O Concello de Noia iniciará no exercicio 2026 un Plan Económico-Financeiro (PEF) que, segundo subliña o actual executivo, non é só unha obriga técnica derivada da normativa estatal tras a superación da regra de gasto, senón tamén a resposta urxente a unha realidade contable que permaneceu agochada ata hai poucos meses. Este proceso de revisión e regularización culminou co afloramento de máis dun millón de euros en facturas sen consignación orzamentaria, correspondentes fundamentalmente aos exercicios 2022, 2023 e 2024, baixo o mandato do exalcalde do PP, Santiago Freire Abeijón.
Durante os meses de xullo e agosto de 2025 rexistrouse un volume extraordinario de facturas pendentes que superou o millón de euros. A súa incorporación ao orzamento municipal, co obxectivo de garantir o pagamento aos provedores e reflectir con transparencia a situación económica real do Concello, provocou automaticamente a superación da regra de gasto vixente para 2025, facendo necesario activar un plan económico financeiro para o exercicio seguinte.
O actual goberno municipal quedou consolidado tras a moción de censura do 11 de agosto, que levou á alcaldía ao socialista Francisco Pérez, co apoio de Marea Cidadá, BNG e o edil non adscrito Luis Alamancos, poñendo fin ao executivo de PP-NO.I.A. presidido por Freire. No seu discurso de investidura, Pérez reprochara ao goberno saínte que deixase “servizos deteriorados ou desmantelados”, así como importantes carencias estruturais en materia de vivenda ou dotacións sociais, nun contexto que agora se ve agravado pola situación financeira detectada.
Unha débeda de 1,1 millóns con provedores
O traballo de análise e control liderado polo concelleiro de Facenda, Manolo Seijas, permitiu confirmar que o denominado “desborde económico” non era unha percepción política, senón unha cifra concreta: 1,1 millóns de euros de débeda acumulada con provedores. En apenas catro meses realizouse un proceso intensivo de revisión que permitiu coñecer con rigor a realidade económica municipal e planificar as medidas correctoras necesarias.
Para facer fronte a este lastre, o executivo bipartito deseñou unha operación de saneamento que permitiu abonar 850.000 euros, é dicir, o 77 % das obrigas pendentes, priorizando pequenas empresas que arrastraban impagos desde 2022. O financiamento deste primeiro pago articulouse mediante unha combinación de recursos: 260.000 euros procedentes dunha subvención da Deputación da Coruña, 219.000 euros obtidos a través dunha política de aforro e contención do gasto e 380.000 euros extraídos do remanente de tesourería. Os 250.000 euros restantes, así como débedas con grandes compañías eléctricas, afrontaranse ao longo do presente exercicio.
Ademais, o Concello recoñeceu a existencia doutra débeda adicional que ascende a 5,5 millóns de euros con distintas administracións e entes públicos, entre eles a Xunta, a Deputación e a entidade Serra do Barbanza, o que agrava o panorama financeiro herdado do anterior mandato.
Facturas en bares e gastos electorais
A complexidade da situación financeira complétase cunha vertente ética e legal que xa foi posta en coñecemento da Fiscalía e do Tribunal de Contas. O informe xurídico encargado polo novo goberno conclúe que o grupo municipal do PP utilizou de forma irregular as asignacións públicas destinadas ao seu funcionamento entre 2019 e 2024, ignorando en diversas ocasións os reparos formulados pola Intervención municipal.
A documentación revisada revela que se presentaron facturas por algo máis de 29.000 euros en bares, restaurantes e servizos de catering, incluíndo consumicións de viños, cañas, copas e chupitos, algunhas emitidas en horario nocturno, que foron xustificadas como “reunións de traballo”. Xunto a estes gastos figuran tamén impresións de papeletas electorais, cartelería de mítins, deseño de material de campaña e mesmo o aluguer dun autobús para asistir a un acto electoral na Coruña.
Nun dos exercicios analizados, o de 2021, a Intervención concluíu que o grupo municipal do PP só xustificara correctamente 3.410,78 euros dos 7.200 recibidos, o que implicaría o reintegro da diferenza no caso de considerarse non acreditados os demais gastos. En 2022 rexeitáronse gastos en hostalería por importe de 4.538,25 euros; en anos electorais detectáronse facturas relacionadas con papeletas, lonas e actos de campaña. Nalgúns casos, malia o informe negativo da Intervención, os pagos foron autorizados mediante decreto.
O informe xurídico conclúe que determinados gastos “non responderon á finalidade de sufragar gastos de funcionamento” do grupo municipal e sinala que a esixencia de responsabilidade contable é compatible coa eventual responsabilidade penal, polo que procede a súa posta en coñecemento do Ministerio Fiscal.
Neste contexto global —marcado pola aparición de facturas pendentes de exercicios anteriores, unha débeda acumulada millonaria, a superación da regra de gasto e a investigación sobre o uso das asignacións públicas— o Plan Económico-Financeiro de 2026 preséntase, segundo o goberno de Francisco Pérez, como a ferramenta imprescindible para garantir a sustentabilidade económica da administración local e pechar unha etapa que atribúe á xestión do exalcalde popular Santiago Freire Abeijón.
