O audiovisual galego viviu unha desas noites que condensan industria, talento e emoción. Os XXIV Premios Mestre Mateo, celebrados no Auditorio Fuxan os Ventos de Lugo, deixaron dúas grandes triunfadoras sobre o escenario: Sirāt, que se levou o premio a Mellor longametraxe, e Antes de nós, convertida na produción máis recoñecida da gala ao reunir trece galardóns e igualar así o récord histórico de Dhogs nos premios da Academia Galega do Audiovisual.
A cinta de Oliver Laxe marchou cun dos recoñecementos máis cobizados da noite, o de Mellor película, e completou o seu paso pola gala cos premios a Mellor música orixinal, para Kangding Ray, e Mellor son, para Amanda Villavieja. Foi unha vitoria de peso para unha obra que acabou por impoñerse na categoría principal nun palmarés moi repartido en prestixio, aínda que non en volume.
Porque se houbo un título que dominou a cerimonia foi Antes de nós, de Ángeles Huerta, que concentrou a maior parte dos galardóns artísticos e técnicos e asinou unha marca de auténtico impacto. A directora levou o premio a Mellor dirección, o segundo Mestre Mateo da súa carreira nesta categoría, e a película foi sumando recoñecementos nunha cadea case continua: Pepe Coira gañou por Mellor guión; Elia Robles, por dirección de arte; Lucía C. Pan, por dirección de fotografía; Lucía Caramelo, por dirección de produción; Chicha Blanco e Lorena Calvo, por maquillaxe e perruquería; Aránzazu Domínguez, por vestiario; e Lucía Iglesias, por montaxe.
No terreo interpretativo, Antes de nós tamén se fixo forte. Cris Iglesias e Xoán Fórneas conseguiron os premios ás Mellores interpretacións protagonistas, reforzando o peso da película no cadro principal da noite. E nas categorías de reparto chegou un dos momentos máis comentados da gala: o premio á Mellor interpretación feminina de reparto resolveu cun ex aequo para Luisa Merelas e Victoria Teijeiro, unha das decisións máis inesperadas da noite.
Se houbo un intre especialmente conmovedor foi o recoñecemento a Miquel Ínsua, distinguido co premio a Mellor interpretación masculina de reparto por Antes de nós. O actor, falecido este ano, estivo moi presente durante toda a cerimonia, e a entrega do galardón converteuse nunha das homenaxes máis emocionantes e sentidas dunha gala que tamén tivo espazo para a memoria.
A edición de 2026 deixou, ademais, unha fotografía moi clara sobre a evolución do sector. 11 dos 16 premios profesionais foron recollidos por mulleres, unha porcentaxe que rolda o 70 % e que consolida a crecente centralidade feminina dentro do audiovisual galego, tanto nos oficios técnicos como nos creativos.
A cerimonia estivo conducida por Trisha Fernández e Federico Pérez, e reuniu en Lugo as principais autoridades locais e institucionais. Por terceiro ano consecutivo, Yolanda Díaz e o concelleiro de Cultura volveron arroupar co seu apoio ao sector audiovisual galego. A gala contou co respaldo de AGADIC – Xunta de Galicia, da Vicepresidencia da Deputación de Lugo e da Concellaría de Cultura do Concello de Lugo, ademais da emisión a través da Televisión de Galicia. Sobre o escenario tamén houbo espazo para a música en directo, coas actuacións de Xabier Díaz e Mondra.
Un dos discursos con máis carga simbólica foi o da presidenta da Academia Galega do Audiovisual, Lucía Veiga, que aproveitou a súa intervención para lanzar un chamamento rotundo contra a guerra e reivindicar desde o sector un claro “non ás guerras”. Veiga puxo tamén o foco na necesidade de manter a unión dunha comunidade profesional en crecemento e subliñou o papel das asociacións na defensa dos dereitos laborais e da cultura galega.
No apartado televisivo, Weiss & Morales foi recoñecida como Mellor serie de televisión, mentres Bechos se levou o premio a Mellor serie web. O galardón a Mellor programa foi para Cos pés na terra.
Nas categorías de curtametraxes, Curmán, dirixida por Alejandro Jato, impúxose como Mellor curtametraxe de imaxe real. En animación, o premio foi para O corpo de Cristo, unha produción de Abano Producións e Uniko dirixida por Bea Lema. O recoñecemento a Mellor documental recaeu en 360 Curvas, dirixido por Alejandro Gándara e Ariadna Silva Fernández.
O resto do palmarés completouse con Hibernarse – O videofilme, producido por Fillas de Cassandra, como Mellor videoclip, e con Ao noroeste do oeste, de Undodez e Medio Limón, como Mellor anuncio publicitario. O premio a Mellor comunicador foi para Xosé Ramón Gayoso por Luar, mentres que Marcos Nine foi distinguido coa Mellor realización por Historias de aquí.
Outro dos grandes focos emotivos da noite chegou coa entrega do Premio de Honra á tradutora e asesora lingüística Rosa Moledo, recoñecida pola súa traxectoria e pola súa contribución sostida ao desenvolvemento do audiovisual galego.
A gala dos Mestre Mateo deixou así unha imaxe nítida dun sector en plena madurez: cunha xeración de creadoras e creadores consolidada, cun protagonismo feminino cada vez máis forte e cunha colleita de obras que confirman o momento de ambición e prestixio que atravesa o audiovisual feito en Galicia.
Palmarés completo
Longametraxes
Mellor longametraxe: Sirāt (Oliver Laxe)
Mellor música orixinal: Kangding Ray (Sirāt)
Mellor son: Amanda Villavieja (Sirāt)
Longametraxe máis premiada: Antes de nós (Ángeles Huerta) – 13 premios, incluíndo:
Mellor dirección: Ángeles Huerta
Mellor guión: Pepe Coira
Dirección de arte: Elia Robles
Dirección de fotografía: Lucía C. Pan
Dirección de produción: Lucía Caramelo
Maquillaxe e perruquería: Chicha Blanco e Lorena Calvo
Vestiario: Aránzazu Domínguez
Montaxe: Lucía Iglesias
Mellor interpretación protagonista feminina: Cris Iglesias
Mellor interpretación protagonista masculina: Xoán Fórneas
Mellor interpretación feminina de reparto (ex aequo): Luisa Merelas e Victoria Teijeiro
Mellor interpretación masculina de reparto: Miquel Ínsua
Televisión e programas
Mellor serie de televisión: Weiss & Morales
Mellor serie web: Bechos
Mellor programa: Cos pés na terra
Curtametraxes
Mellor curtametraxe de imaxe real: Curmán (Alejandro Jato)
Mellor curtametraxe de animación: O corpo de Cristo (Abano Producións e Uniko, dirixido por Bea Lema)
Documentais
Mellor documental: 360 Curvas (Alejandro Gándara e Ariadna Silva Fernández)
Outras categorías
Mellor videoclip: Hibernarse – O videofilme (Fillas de Cassandra)
Mellor anuncio publicitario: Ao noroeste do oeste (Undodez e Medio Limón)
Mellor comunicador: Xosé Ramón Gayoso (Luar)
Mellor realización: Marcos Nine (Historias de aquí)
Premio de Honra
Rosa Moledo – Tradutora e asesora lingüística, en recoñecemento á súa traxectoria e contribución ao audiovisual galego.
