A escritora canadense, que xa recibira o Premio Princesa de Asturias das Letras en 2020, converteu a súa experiencia como peregrina en ‘Kinds of Water: An Essay on the Road to Compostela’, un ensaio poético traducido ao castelán como ‘Tipos de agua: El Camino de Santiago’ e ao galego como ‘A antropoloxía da auga’.
A escritora canadense Anne Carson foi distinguida este xoves co Premio Nobel de Literatura 2026, un recoñecemento á súa traxectoria literaria que tamén permite recuperar a súa estreita relación con Galicia a través do Camiño de Santiago. A autora percorreu a pé a ruta xacobea desde Saint Jean Pied de Port, en Francia, ata Fisterra, unha experiencia que transformou nun diario poético sobre a viaxe, a memoria e a introspección.
Carson, que xa recibira o Premio Princesa de Asturias das Letras en 2020, é autora de ‘Tipos de agua. El Camino de Santiago’, unha obra na que relata a súa peregrinación e reflexiona sobre o significado do percorrido. O ensaio publicouse en castelán en 2018 a través da editorial Vaso Roto e chegou ás librarías en galego en 2023 da man de Chan da Pólvora, baixo o título de ‘A antropoloxía da auga’, traducido por Jesús Castro Yáñez.
O xurado do Nobel recoñeceu a autora pola súa «obra audaz e innovadora» e pola súa capacidade para dialogar coa tradición clásica e crear novas formas para a literatura contemporánea.
De Francia a Fisterra: o Camiño de Santiago como viaxe interior
A peregrinación que inspirou o libro comezou o 20 de xuño de 1983 en Saint Jean Pied de Port e rematou o 26 de xullo en Fisterra. Durante esas semanas, Carson percorreu o Camiño de Santiago observando as paisaxes, a auga, as persoas e os pequenos acontecementos que acompañan a experiencia de camiñar.
A obra afástase dunha crónica convencional da ruta xacobea. A escritora emprega a experiencia do peregrino para construír un relato no que o desprazamento físico se converte tamén nun exercicio de introspección. O percorrido cara a Compostela serve para tomar distancia da propia vida e examinar cuestións relacionadas coa perda, a memoria e a identidade.
A decisión de emprender a viaxe estivo vinculada a unha pregunta que lle formulou o seu pai, que padecía alzhéimer: «Como vas ser capaz de ver a túa vida se non te afastas dela?». Esa reflexión acompañaría a autora durante unha peregrinación na que o Camiño se converte nunha ferramenta para observar a súa propia existencia desde outra perspectiva.
Carson tamén describiu a relación entre o peregrino e a ruta como unha historia de amor case perfecta. No seu relato, o Camiño aparece como unha presenza que conduce o viaxeiro cara a un destino, pero que tamén lle esixe avanzar e entregarse á experiencia.
A travesía non rematou en Santiago de Compostela, senón en Fisterra, o extremo occidental de Galicia, un lugar que reforza o sentido simbólico da viaxe e funciona como punto final do seu percorrido.
Unha autora vinculada a España desde hai máis de catro décadas
A relación de Anne Carson con España mantívose ao longo da súa carreira. A escritora lembrou aquela peregrinación cando recibiu o Premio Princesa de Asturias das Letras en 2020, nun discurso gravado no que evocou a súa experiencia atravesando o país a pé.
«Desde que atravessei España a pé en 1983, desde Francia ata Compostela, quedei marabillada coa cultura desa xente que non sorrí a menos que teña unha moi boa razón», afirmou daquela, cun comentario que reflectía o seu particular sentido do humor.
Aquel percorrido deixou unha pegada na súa obra e converteu o Camiño de Santiago nunha referencia destacada da súa relación coa cultura española. A publicación do ensaio en castelán e a súa posterior tradución ao galego ampliaron, ademais, a presenza da súa experiencia xacobea entre os lectores do Estado.
A chegada de ‘A antropoloxía da auga’ ás librarías galegas en 2023 permitiu achegar ao público galegofalante unha obra na que Galicia non é un simple escenario, senón o territorio no que culmina unha viaxe física e literaria.
Un Nobel para unha das voces máis singulares da literatura contemporánea
Nacida en Toronto en 1950, Anne Carson desenvolveu unha carreira na que combinou poesía, ensaio, tradución e docencia universitaria. Especialista en literatura clásica, a súa obra explora a relación entre as palabras, a etimoloxía e os significados que poden adquirir os textos ao longo do tempo.
Entre os seus traballos destacan as interpretacións de fragmentos da poeta grega Safo e as súas traducións de obras teatrais da tradición clásica, como ‘Electra’ e ‘Antígona’, de Sófocles, e ‘As bacantes’, de Eurípides.
O Nobel de Literatura recoñece así unha traxectoria marcada pola experimentación formal e polo diálogo entre a tradición antiga e a creación contemporánea. En Galicia, o galardón devolve tamén á actualidade unha das obras literarias que mellor reflicten a experiencia persoal dunha escritora internacional no Camiño de Santiago.