A Real Academia Galega (RAG) elixirá este mércores a Xosé Neira Vilas como figura homenaxeada no Día das Letras Galegas 2027, unha decisión que conta cun amplo respaldo entre os membros da institución. O escritor de Gres, no concello de Vila de Cruces, será a candidatura que se impoña fronte á do lingüista Constantino García González.
A elección terá lugar no primeiro pleno ordinario da Academia despois do 17 de maio, segundo establecen os estatutos da institución. O nome de Neira Vilas xa estivera presente no debate da edición anterior, pero daquela non puido ser escollido ao non cumprirse aínda os dez anos preceptivos desde o seu falecemento, ocorrido en 2015.
Un autor clave da literatura galega
Neira Vilas é unha das figuras fundamentais das letras galegas grazas, sobre todo, a Memorias dun neno labrego, publicada en 1961. A novela, protagonizada polo personaxe de Balbino, converteuse nun símbolo da literatura galega contemporánea e nun retrato da infancia no mundo rural marcado pola pobreza, a falta de oportunidades e a emigración.
A través desta obra, o escritor deu voz a unha realidade que durante décadas permanecera afastada dos grandes espazos culturais. A figura de Balbino achegou dignidade, identidade e autoestima a varias xeracións de lectores galegos, especialmente ás vinculadas ao ámbito rural.
Unha vida marcada pola emigración e a cultura galega
Nado en 1928 nunha familia labrega, Neira Vilas comezou a traballar moi novo e xa na súa mocidade participou en iniciativas culturais relacionadas co teatro e coa creación literaria.
En 1949 emigrou a Bos Aires, onde combinou o traballo cos estudos de Comercio, Música e Xornalismo. Na capital arxentina descubriu novas dimensións da cultura galega e entrou en contacto con importantes intelectuais da emigración, mentres colaboraba en publicacións da colectividade galega.
Durante a súa etapa en Arxentina participou na creación das Mocidades Galeguistas e do xornal Adiante. Xunto á escritora Anisia Miranda, coa que casou en 1957, fundou a editorial Follas Novas, desde a que impulsaron a difusión de obras relacionadas con Galicia.
Un legado recoñecido ata os seus últimos anos
En 1960 publicou o poemario Dende lonxe e ao ano seguinte viu a luz Memorias dun neno labrego, a obra que o convertería nun dos autores galegos máis recoñecidos internacionalmente.
Posteriormente trasladouse a Cuba, onde continuou desenvolvendo actividades culturais e xornalísticas. En 1992 regresou a Gres, onde mantivo unha intensa presenza na vida cultural galega ata o seu falecemento en 2015.
Ao longo da súa carreira recibiu numerosos galardóns, entre eles a Medalla Castelao, o Pedrón de Honra, o Premio Trasalba, o Premio da Crítica Española de novela en galego e o Premio da Crítica Galicia de ensaio.
A homenaxe do Día das Letras Galegas 2027 recoñecerá así a traxectoria dun escritor que fixo da memoria, da emigración e da defensa da identidade galega os piares dunha obra que continúa formando parte do patrimonio cultural de Galicia.
