O Festival Internacional Outono de Teatro (FIOT) de Carballo celebra a súa 35ª edición entre o 23 de setembro e o 31 de outubro baixo o lema «Cando todo cae, ven ao teatro». O certame mantén a súa aposta por levar as artes escénicas a públicos diversos, máis alá dos escenarios convencionais, e por ofrecer propostas contemporáneas que exploran novas linguaxes e formatos.
O director do festival, Alberto Sueiro, destaca a capacidade do FIOT para consolidarse ao longo de máis de tres décadas nunha localidade que soubo facer seu o evento. «O propio pobo fixo do festival algo propio, algo seu», sinala nunha entrevista concedida a enfoques.gal na que reivindica unha traxectoria que comezou en 1991 e que permitiu situar Carballo no mapa das artes escénicas galegas.
Un festival que sae dos teatros para chegar a toda a cidadanía
A proximidade co público é un dos sinais de identidade do FIOT. A programación non se limita ás salas, senón que ocupa rúas, bares, locais de hostalaría, centros sociais, centros educativos e parroquias, co obxectivo de facilitar o acceso á cultura e achegar o teatro a distintos espazos do municipio.
«Non nos limitamos a facer unha programación e esperar a que o público encha o teatro, saímos á rúa», explica Sueiro. Esa vocación de proximidade acompáñase dunha oferta heteroxénea, pensada para que persoas con diferentes intereses poidan atopar propostas do seu agrado.
O director considera especialmente meritorio que o festival acadase esta dimensión desde unha vila que, nos seus comezos, ocupaba unha posición periférica no circuíto escénico. Agora, o obxectivo pasa por seguir medrando e gañar presenza entre os grandes festivais de artes escénicas de España.
A sección OTNI abre a porta ás linguaxes máis experimentais
A sección OTNI (Obxecto Teatral Non Identificado) volve ser unha das apostas do FIOT para achegar ao público creacións que se afastan dos formatos máis convencionais. A programación reúne espectáculos que combinan distintas disciplinas, propostas de teatro social, investigación artística e traballos que experimentan con novas maneiras de contar historias.
Sueiro defende que esta sección debe funcionar como unha ferramenta útil tanto para os espectadores como para os profesionais da cultura. «Unha parte fundamental desa accesibilidade é permitir asistir a espectáculos cuxo formato, linguaxe e características son difíciles de atopar en programacións máis estándar», apunta.
O OTNI tamén se converteu nun espazo de interese para programadores e profesionais das artes escénicas, que atopan nel propostas diferentes e liñas de traballo vinculadas ao teatro contemporáneo. Ademais, o FIOT aposta por ofrecer estreas en Galicia e por dar visibilidade a artistas e compañías que non sempre dispoñen de oportunidades suficientes para exhibir as súas creacións.
A sección inclúe seis espectáculos procedentes de Galicia e doutras comunidades con temas que van desde a vida rural e a situación do sector agrario ata a sexualidade feminina, o avance das máquinas ou as dificultades para desenvolver unha carreira artística.
«Ninguén tira fotos nos enterros», de Carlota e Compañía
A compañía galega Carlota e Compañía presenta unha creación que exemplifica a capacidade do FIOT para acompañar o desenvolvemento de novos talentos. A proposta de Carlota Mosquera está vinculada á súa participación previa no M2, o espazo do festival dedicado a artistas que aínda non desenvolveran propostas profesionais.
A creadora presentara daquela un traballo de microteatro co que participou no concurso do FIOT e que resultou gañador. A partir desa experiencia continuou desenvolvendo a súa idea ata convertela nun espectáculo profesional.
Para Sueiro, esta evolución representa unha das funcións máis importantes do festival: «Ver medrar a alguén que nun momento dado presentou a súa proposta inicial no FIOT e que agora volve despois de seguir traballando nesa idea». Esta nova montaxe permite, ademais, descubrir a linguaxe particular dunha creadora que xa espertou o interese dos profesionais do sector.
«Yo nací en un surco de judías», de almealera
A compañía almealera, procedente de Castela e León, presenta unha peza na que a vida rural ocupa o centro da reflexión. A proposta conta coa participación da artista Laura Santos, que desenvolve un traballo moi vinculado ao territorio, á memoria e ás formas de vida das pequenas comunidades.
O espectáculo nace dunha investigación científica sobre as dificultades do relevo xeracional na agricultura e a perda progresiva de vínculo co mundo rural. Tres actrices pregúntanse por que cada vez menos persoas queren dedicarse á agricultura e á gandaría, malia seren actividades fundamentais para a sociedade.
A obra aborda tamén a masculinización do sector agrario e a falta de representación das mulleres neste ámbito. Sueiro destaca a súa importante dimensión social e a proximidade dunha creación que pon o foco nunha realidade que afecta tanto ao presente como ao futuro do rural.
«Asoballada por fentos», de Álvaro Corral Cid
O creador galego Álvaro Corral Cid participa no FIOT cunha proposta en proceso de creación, dentro da liña de residencias artísticas vinculada ao programa Residencias Paraíso. O festival facilita un espazo de traballo para que artistas e creadores poidan avanzar nas súas pezas antes de completar a versión definitiva.
«Asoballada por fentos» preséntase como un traballo a medio camiño entre o concerto-conferencia e a performance, no que a música ten un papel fundamental. A creación combina baile, música e investigación artística, e o público poderá coñecer unha primeira fase do proceso.
Sueiro explica que esta modalidade permite aos artistas dispoñer dun lugar no que desenvolver as súas ideas durante un período de tempo. O obxectivo é acompañar o proceso creativo ata que a peza estea rematada e poida chegar a novos públicos.
«Cosas pequeñas», de PSiRC
A compañía catalá PSiRC, consolidada no ámbito do circo contemporáneo, chega ao FIOT cunha proposta que mestura linguaxes escénicas e experimentación visual. O seu traballo combina humor, movemento, coreografías, malabarismo e recursos audiovisuais para construír unha experiencia que vai máis alá dos límites tradicionais do circo.
En «Cosas pequeñas», a compañía propón unha reflexión sobre o avance imparable das máquinas e a necesidade de adoptar unha nova mirada ante as transformacións que afectan á vida cotiá.
O espectáculo poderá verse por primeira vez en Galicia dentro da programación do FIOT. A súa presenza encaixa na aposta da sección OTNI por propostas que cruzan disciplinas e exploran diferentes maneiras de relacionarse co público.
«Doce metros cuadrados de piel», de La Rueda Teatro Social
A compañía madrileña La Rueda Teatro Social presenta unha experiencia participativa arredor do corpo da muller e da sexualidade feminina. A proposta incorpora mulleres de distintas xeracións e busca crear un espazo de encontro no que abordar abertamente cuestións que, malia estaren presentes ao longo da vida, continúan rodeadas de prexuízos e silencios.
O espectáculo contará coa participación de mulleres da propia comunidade de Carballo, co propósito de favorecer o diálogo entre persoas de diferentes idades e experiencias. A dimensión colectiva constitúe unha parte esencial do proxecto, que procura implicar o público máis alá da observación pasiva.
«Queremos que non só sexan participantes pasivos, senón que tamén os incorporemos como traballo colectivo», explica Sueiro. A obra propón así unha reflexión compartida sobre a sexualidade, o corpo feminino e as diferentes formas de entender estas realidades ao longo das xeracións.
«Solo quería bailar», de Olalla Hernández
A actriz Olalla Hernández protagoniza esta proposta procedente de Andalucía, que aborda as dificultades das persoas que queren dedicarse profesionalmente á creación artística. A obra ofrece unha mirada crítica sobre os obstáculos burocráticos e administrativos que poden frustrar as expectativas de quen tenta construír unha carreira no ámbito cultural.
A peza parte da novela homónima de Greta García e conta coa dirección de Alberto Velasco, un creador ao que o equipo do FIOT leva tempo seguindo. A montaxe combina unha visión ácida e desencantada cunha crítica ás barreiras coas que se atopan os artistas que buscan desenvolver o seu traballo máis alá da rendibilidade económica.
Sueiro destaca o ton da proposta e a interpretación de Hernández, nun espectáculo que pon o foco nas esperanzas truncadas, nas portas que se pechan e nas dificultades para facer da arte unha profesión.
Carballo, un lugar para vivir o teatro máis alá do escenario
Tras 35 edicións, o FIOT mantén a vontade de ser un festival aberto, próximo e conectado co territorio. A combinación de espectáculos en salas e actividades noutros espazos de Carballo busca que a programación forme parte da vida da localidade durante máis dun mes.
Sueiro anima a quen aínda non coñece o certame a achegarse á vila e descubrir a súa contorna, que define como un lugar «máxico e marabilloso», cunha identidade propia e afastado dos modelos máis turistificados.
O director reivindica tamén a implicación da veciñanza, clave para soster o festival durante máis de tres décadas. A proposta do FIOT convida así a descubrir Carballo e a Costa da Morte a través das artes escénicas, cunha programación que combina creacións consolidadas, novos talentos e experiencias que buscan ampliar os límites do teatro.