O político, economista e escritor Xosé Manuel Beiras Torrado faleceu este xoves, 8 de outubro, aos 90 anos na súa cidade natal, Santiago de Compostela, despois de que o seu estado de saúde empeorase nas últimas semanas e precisase ingreso hospitalario. Cofundador do Bloque Nacionalista Galego (BNG) e unha das figuras máis influentes do galeguismo contemporáneo, deixou unha fonda pegada na política e no pensamento de Galicia.
Unha vida dedicada ao galeguismo e á política
Nado en Santiago nunha familia de tradición galeguista, Beiras estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela (USC) e completou a súa formación económica en París e Londres. A súa vinculación coa política e coa defensa de Galicia comezou durante a ditadura franquista, no seo dos movementos contrarios ao réxime.
En 1963 participou na fundación do Partido Socialista Galego (PSG), organización da que posteriormente foi secretario xeral. A súa actividade política continuou coa construción do nacionalismo galego contemporáneo e coa creación do BNG, do que se converteu nun dos principais referentes.
Beiras exerceu durante anos como portavoz nacional da formación e ocupou un escano no Parlamento de Galicia, onde destacou pola súa oratoria e pola defensa das súas posicións políticas. Entre 2001 e 2012 presidiu o Consello Nacional do BNG. A súa posterior ruptura coa organización levou á creación de Anova-Irmandade Nacionalista, nunha nova etapa da súa traxectoria política.
Un referente intelectual e académico
A influencia de Beiras estendeuse moito máis alá das institucións. Catedrático de Estrutura Económica na USC, desenvolveu unha longa carreira académica e publicou numerosos traballos sobre economía, sociedade, política e identidade nacional galega.
Entre as súas obras máis destacadas figura O atraso económico de Galiza, publicada en 1971 e considerada unha referencia para comprender as análises sobre os desequilibrios económicos e estruturais do país. A través dos seus ensaios, contribuíu a introducir no debate público unha reflexión crítica sobre as causas do atraso económico galego e as posibilidades de transformación de Galicia.
A súa actividade cultural incluíu tamén a tradución de obras literarias, entre elas textos de Albert Camus, e a colaboración en diferentes iniciativas editoriais vinculadas á lingua e á cultura galegas.
En 2025, a Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG) concedeulle a Letra E, un recoñecemento á súa traxectoria como escritor e tradutor. A homenaxe celebrouse en Santiago, a súa cidade natal, e estivo acompañada da instalación dun monólito no parque de Galeras.
As reaccións á morte de Beiras
A morte do histórico dirixente nacionalista provocou mensaxes de lembranza e recoñecemento no espazo político galego. A portavoz nacional do BNG, Ana Pontón, destacou a influencia que exerceu sobre varias xeracións e recoñeceu a súa propia débeda persoal e política co intelectual compostelán.
«Beiras deixa unha gran pegada en varias xeracións de galegos e galegas, entre as que me inclúo. Foi para min un referente de coraxe, compromiso e amor por Galiza», manifestou. Pontón engadiu que o histórico nacionalista «ten un lugar para sempre no corazón e na historia do Pobo galego».
Pola súa banda, o exalcalde de Santiago Martiño Noriega despediuno cunha mensaxe cargada de simbolismo: «Polos rueiros da nosa historia marcha paseniño o noso Comandante sen exército para unha revolución». Unha frase coa que evocou a figura dun dos grandes protagonistas da historia política e intelectual da Galicia contemporánea.