O PP pode volver ser o partido con máis votos e deputados por Galicia e, aínda así, ver como a maioría dos representantes galegos no Congreso caen do lado da esquerda tras o escrutinio do 29 de novembro. É o escenario que debuxa o barómetro de SW Demoscopia para La Séptima do 17 de novembro: os populares reterían a primeira praza con once escanos, fronte aos dez do PSOE e os dous do BNG. Unha diferenza mínima a favor dos conservadores como forza individual que, porén, deixarían doce das 23 actas galegas en mans de socialistas e nacionalistas.
Para comprender de onde poden saír eses doce deputados, hai que botar a vista atrás ata a noite do 23 de xullo de 2023. Daquela, o PP acadou trece escanos e o bloque progresista quedou en dez, repartidos entre sete do PSOE, dous de Sumar e un do BNG. Aquela vantaxe popular de tres actas agochaba, en realidade, dúas Galicias electorais ben distintas. Na Coruña e Pontevedra, a esquerda xa se impuxera por oito deputados a sete; foi en Lugo e Ourense, onde o PP levou seis dos oito escanos en xogo, onde os populares selaron a maioría galega ao seu favor.
A distancia entre aquel mapa e o que agora proxecta SW Demoscopia redúcese a dous movementos. Se un só escano muda da dereita á esquerda, o 13-10 convértese nun 12-11 aínda favorable aos populares. Se cambian dous, o marcador dá a volta. A clave está en saber onde hai marxe real para conseguilos, porque un deputado máis para o PSOE ou para o BNG non sempre suma para o conxunto do bloque: ás veces serve simplemente para cubrir o oco que deixa a desaparición das actas que en 2023 gañou Sumar.
A barreira do quinto escano na costa
Pontevedra é o mellor laboratorio para entender este efecto. Hai tres anos, a provincia elixiu tres deputados do PP, tres do PSOE e un de Sumar. Se nesta ocasión os socialistas conservan os seus tres e o BNG logra entrar con un, os nacionalistas ampliarán a súa voz en Madrid, pero a esquerda seguirá tendo exactamente os mesmos catro representantes pontevedreses. O salto real para o bloque progresista non chega co cuarto escano, senón co quinto.
O preelectoral do Centro de Investigacións Sociolóxicas (CIS), publicado o 12 de novembro, amosa como se podería abrir esa fenda. En Pontevedra, o estudo sitúa o PSOE nunha horquilla de entre tres e catro deputados, asígnalle un ao BNG e deixa o PP entre dous e tres. Se os socialistas tocasen o teito da súa estimación, o reparto quedaría en catro actas para o PSOE, unha para o BNG e dúas para o PP. Nese suposto, a esquerda blindaría o que xa tiña e sumaríalle un deputado extra á súa conta galega.
Na Coruña tamén existe marxe para alcanzar o quinto escano, aínda que aquí o crecemento admite dúas fórmulas. En 2023, as oito actas da provincia repartíronse entre catro do PP, dous do PSOE, un de Sumar e un do BNG. Cos intervalos do CIS na man, o bloque alcanzaría o quinto deputado se os socialistas subisen de dous a catro e o Bloque mantivese o seu, pero tamén cadrarían as contas con tres socialistas e dous nacionalistas. Ambas as combinacións encaixan nas proxeccións do CIS, que ofrece intervalos por candidatura sen concretar a probabilidade de cada escenario.
De consolidarse ese avance nas dúas provincias atlánticas, a esquerda daría un salto de oito a dez deputados na costa. Para chegar aos doce no conxunto de Galicia abondaríalle, nese caso, con reter o representante que obtivo hai tres anos tanto en Lugo como en Ourense. Se pola contra só lograse ese quinto escano nunha das dúas circunscricións costeiras, aínda lle quedaría unha bala na recámara: arrincarlle un deputado ao PP no interior, xusto o terreo onde os populares cimentaron a súa vitoria en 2023.
Lugo e Ourense, o taboleiro onde un deputado decide toda a partida
Dúas entregas consecutivas do tracking de Sondaxe para La Voz de Galicia ilustran ata que punto Lugo pode inclinar a balanza. Na primeira oleada, con entrevistas feitas entre o 9 e o 13 de novembro, a provincia calcaba o resultado de 2023: tres deputados para o PP e un para o PSOE. Na segunda, co traballo de campo pechado o día 14, a cuarta acta mudaba de mans cara aos socialistas e deixaba a provincia empatada a dous. A Coruña, Pontevedra e Ourense mantiñan intacto o seu reparto nas dúas entregas; o único escano que bailaba era o de Lugo, e ese simple movemento facía subir a suma de PSOE e BNG en Galicia de nove a dez.
O CIS vai un paso máis aló e debuxa un escenario aínda máis aberto para os socialistas lucenses, aos que coloca entre dous e tres deputados. No extremo superior dese intervalo, o PSOE pasaría dun único representante en 2023 a facerse con tres dos catro escanos da provincia. Lugo achegaría así por si soa os dous deputados necesarios para o envorco: se a esquerda mantivese no resto de Galicia as cifras de hai tres anos, acadaría directamente os doce.
En Ourense, o barómetro do CIS tamén apunta cara a un empate a dous entre o PP e o PSOE. Para o bloque progresista, iso significaría gañar unha acta nunha circunscrición na que en 2023 só tivo voz un socialista. E aquí cobra sentido mirar en conxunto as dúas provincias do interior. Se Lugo e Ourense repartisen cadanseus catro deputados a partes iguais entre populares e socialistas, aquel contundente 6-2 co que o PP dominou o interior hai tres anos transformaríase nun 4-4. Con ese empate técnico, abondaría con repetir na costa o 8-7 favorable á esquerda para darlle a volta á maioría galega.
Queda, por último, un dato no que coinciden distintas enquisas e que permite medir o peso real de cada partido nesta ecuación. Tanto SW Demoscopia como 40dB., a firma encargada do seguimento electoral para EL PAÍS e a Cadena SER, sitúan o BNG nos dous deputados, duplicando o seu resultado de 2023. É exactamente a mesma cifra que proxectan as dúas entregas de Sondaxe, onde a suma total da esquerda queda en nove e dez escanos. O que marca a diferenza no escenario de maioría de SW Demoscopia é, por riba de todo, o pulo do PSOE: dez deputados, fronte aos sete ou oito que lle concede Sondaxe. O Bloque pode celebrar que dobra a súa presenza no Congreso en escenarios moi distintos para Galicia, pero para que a esquerda alcance a barreira dos doce, a chave segue estando en ata onde sexan capaces de medrar os socialistas.
