Se estás buscando comprender como a sociedade galega resistiu, aprendeu e construíu a súa propia historia de liberdade, o vindeiro sábado 6 de xuño de 2026 hai unha cita imprescindible no calendario. A Sección de Igualdade e Dereitos Civís da Deputación da Coruña organiza a quinta edición do congreso MEMORIA DIVERSA, unha cita xa consolidada e que se converteu nun referente para a recuperación e dignificación da historia do colectivo LGBTIQA+ en Galicia.
Nesta ocasión, o encontro propón unha fonda reflexión arredor do papel da Igrexa como institución clave na construción histórica das normas sociais sobre o corpo, o sexo e o xénero. A través de perspectivas históricas, activistas, culturais e divulgativas, o programa analizará con moito dinamismo os mecanismos de control e represión, pero sobre todo, as estratexias de resistencia fronte á diversidade sexual e de xénero durante a Ditadura e a Transición.
Memoria, debate e investigación na sesión matinal
Cun enfoque directo e participativo, o congreso reúne un programa completo con voces expertas e activistas dende primeira hora da mañá. A xornada arrancará ás 10:00 h coa inauguración a cargo de Sol Agra Tuñas (Deputada de Dereitos Civís), acompañada por Aurora Paz da Comisión para a Recuperación da Memoria Histórica da Coruña e presentada por Sara Covas (Arelas). Acto seguido, ás 10:15 h, a historiadora Guillermina Domínguez compartirá a súa investigación sobre a homosexualidade negada das mulleres no franquismo, nun espazo introducido por Ana Garci (LesCoruña).
O bloque matinal continuará ás 11:00 h abrindo un espazo necesario de debate coa mesa «Por que ninguén falou delas?», centrada na represión do Padroado de Protección á Muller. Nela intervirán a avogada Silvia Fernández Quinteiro, a escritora Belén Cillero e a historiadora experta en memoria LGTB Daniela Ferrández, baixo a moderación de Carme Adán (Rede Galega de Estudos Queer). Tras un breve descanso para a pausa café, a mañá pecharase ás 12:45 h poñendo o foco no valor dos arquivos e a documentación histórica da man de Víctor Mora (Fundación 26 de Diciembre) e Fito Ferreiro (Asociación Palestra).
Activismo, memoria e cultura para transformar o presente
A programación de tarde retomará a actividade ás 16:00 h conectando o pasado e o presente a través da memoria do activismo e a denuncia social. A primeira mesa analizará a historia das primeiras organizacións coas testemuñas de Suso Moinhos (Colectivo Gai Compostela) e de Pablo Andrade e Rubem Centeno (Maribolheras Precarias), presentados por Lira Lema (Avante LGBT). Máis tarde, ás 17:00 h, o avogado e presidente de ‘No es terapia’, Saúl Castro, abordará a memoria das denominadas terapias de conversión coa charla «Nada que curar. Non é terapia», introducido por Sara Crespo (ALAS Coruña).
A cultura e as páxinas de referencia tomarán o relevo ás 18:00 h co eixe «Literatura con memoria», un espazo que promete conversacións tan áxiles como enriquecedoras. Contarase coas reflexións de Fernando Olmeda (autor do fito El látigo y la pluma) e de Andrea Momoitio (autora de Farsante), coordinados por Iván Folgueira (do club de lectura QUEERuña). Como peche da xornada, ás 19:30 h, o broche de ouro musical porao a compositora e cantante Lucía Aldao, encargada de darlle un remate artístico e emotivo a todo o encontro.
Este espazo colectivo non se entendería sen o tecido social que o apoia, por iso todas as mesas contan coa presenza e moderación das principais entidades do asociacionismo LGBTIQA+ galego actual: LesCoruña, Arelas, Avante LGBT, ALAS Coruña e o club de lectura QUEERuña. A cita celebrarase no Espazo de Intervención Cultural «A Normal» (A Coruña) cun acceso totalmente libre e de balde ata completar o aforo. Ademais, para facilitar que o coñecemento chegue a investigadoras e público xeral, as xornadas emitiranse en streaming pola canle de YouTube da Deputación da Coruña, onde os contidos quedarán aloxados como arquivo histórico interactivo.
