«O 12 de agosto, o día farase noite». O catedrático e divulgador científico Jorge Mira encheu a Casa da Cultura de San Sadurniño para desvelar as claves dun dos fenómenos astronómicos máis impresionantes da nosa era. Coa súa habitual mestura de rigor científico e retranca, o físico explicou que estamos ante un acontecemento absolutamente excepcional: será a primeira eclipse total do século XXI en Europa e Galicia non volverá vivir outra igual ata o ano 2180. Ante estes datos tan impactantes, a conclusión do investigador foi tan rotunda como humorística: «Que cadaquén saque as súas propias conclusións».
Máis aló dos números, Mira contaxiou ao auditorio a enorme fascinación que as eclipses espertaron na humanidade desde a Grecia clásica. O científico lembrou que grazas á observación destas sombras celestes puidéronse calcular as dimensións da Terra e estimar as distancias exactas cara á Lúa e o Sol. Pero a historia e a mecánica orbital non lle restan maxia á experiencia visual. O divulgador describiu cun entusiasmo engaiolante o instante exacto da totalidade, cando miraremos cara arriba e veremos unha bóla negra rodeada dunha aura brillante, un espectáculo sobrecolledor no que o disco lunar tapará por completo o Sol durante algo máis de minuto e medio, convertendo a tarde galega nunha noite pechada de súpeto.
A protección da vista é o máis importante
Con todo, o eixo central do discurso de Jorge Mira foi a imperiosa necesidade de protexer a vista. O físico foi tallante ao advertir que mirar ao Sol sen filtros homologados —mesmo cando a luz parece menos molesta ao estar baixo no horizonte— é unha imprudencia gravísima. A radiación solar crávase na retina «como un alfinete e sen avisar», provocando lesións silenciosas e irreversibles que poden deixar un punto negro na nosa visión para o resto da vida. Como aviso a navegantes, lembrou que nos Estados Unidos os servizos de oftalmoloxía colapsaron un ou dous días despois de eclipses anteriores por culpa de miles de pacientes que se confiaron e perderon o respecto ao fenómeno.
Para gozar da festa sen lamentacións, o catedrático deixou claras as regras do xogo: só serven lentes coa certificación europea EN ISO 12312-2:2015, descartando calquera invento caseiro como radiografías, vidros afumados ou pantallas de soldar. Mais, mesmo coas lentes axeitadas, Mira recomendou limitar a observación continua a repeticións breves de dez ou quince segundos, apartando a vista despois para descansar os ollos. No caso da rapazada, pediu extremar a vixilancia e apostar polos métodos de observación indirecta, como proxectar a sombra do Sol no chan usando unha sinxela caixa de cartón furada con papel de aluminio.
Por último, Jorge Mira debullou unha serie de consellos de loxística práctica para a tarde do 12 de agosto. En primeiro lugar, recomendou evitar calquera desprazamento por estrada, anticipando que o movemento masivo de curiosos cara ao norte galego podería colapsar vías principais como a AP-9. Ademais, propuxo facer un ensaio xeral un ou dous días antes, situándose no punto de observación elixido á hora crítica (entre as 20:27 e as 20:28 horas) para comprobar que ningún eucalipto ou edificio tape a traxectoria do Sol. Só quedará entón cruzar os dedos para que as nubes ou a néboa costeira, un risco habitual no verán segundo Meteogalicia, non decidan apuntarse ao espectáculo do século.
